De 13-wekenecho kan ernstige lichamelijke afwijkingen bij een ongeboren kind eerder aan het licht brengen. Dat geeft aanstaande ouders sneller duidelijkheid en meer tijd voor eventueel vervolgonderzoek. Tegelijkertijd kan de vroege echo ook onzekerheid veroorzaken wanneer een mogelijke afwijking later toch niet aanwezig blijkt te zijn.
Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en UMC Utrecht. De resultaten zijn onderdeel van de grote IMITAS-studie naar de voor- en nadelen van de 13-wekenecho.
Bijna 130.000 zwangerschappen onderzocht
Voor het onderzoek analyseerden de onderzoekers gegevens van bijna 130.000 zwangeren die deelnamen aan de studie. Het ging daarbij om zwangeren met een laag risico op een kind met een aangeboren afwijking.
Sinds 2021 kunnen zwangeren in Nederland kiezen voor een 13-wekenecho. Deze echo lijkt op de bekende 20-wekenecho en is bedoeld om lichamelijke afwijkingen bij het ongeboren kind vroegtijdig op te sporen.
Het belangrijkste verschil is het moment waarop de echo plaatsvindt. Wanneer een ernstige afwijking al rond de dertiende week wordt gezien, kunnen ouders eerder vervolgonderzoek laten uitvoeren. Hierdoor ontstaat meer tijd om informatie te verzamelen en eventuele vervolgstappen te bespreken.
Bij normale echo kleine kans op afwijking bij 20-wekenecho
Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer 98 procent van de deelnemers een normale uitslag kreeg bij de 13-wekenecho.
Wanneer tijdens deze echo geen afwijking zichtbaar was, was de kans ongeveer 1 procent dat bij de 20-wekenecho alsnog een milde of ernstige lichamelijke afwijking werd gevonden.
Bij ongeveer 1,3 procent van de deelnemers werd tijdens de vroege echo mogelijk wel een afwijking gezien. Deze zwangeren werden doorverwezen naar het ziekenhuis voor uitgebreider onderzoek.
Bij ongeveer de helft bleek na een uitgebreidere echo dat er toch geen afwijking aanwezig was. Bij de andere helft was meer onderzoek nodig om duidelijkheid te krijgen over de gezondheid van het kind.
Vroege uitslag kan ook voor onzekerheid zorgen
De onderzoekers keken niet alleen naar de medische resultaten, maar ook naar de psychologische impact van de 13-wekenecho.
Een afwijkende uitslag kan voor veel onzekerheid zorgen. Vooral wanneer zo vroeg in de zwangerschap nog niet direct duidelijk is wat een gevonden afwijking precies betekent, kan een periode van wachten op vervolgonderzoek ontstaan.
Daar staat tegenover dat het eerder vinden van een ernstige afwijking ouders ook eerder duidelijkheid kan geven. Wanneer vervolgonderzoek nodig is, kan dit eerder worden gestart en is er meer tijd om de uitkomsten en mogelijkheden te bespreken.
13-wekenecho kost zwangeren niets
Aan deelname aan de 13-wekenecho zijn voor zwangeren geen kosten verbonden. De overheid betaalt zowel de 13- als de 20-wekenecho. Ook het gesprek over prenatale screening met een verloskundige of andere zorgverlener wordt vanuit de overheid bekostigd.
Wanneer tijdens de echo een mogelijke afwijking wordt ontdekt, kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een uitgebreide echo, een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie.
Dergelijk vervolgonderzoek wordt vanuit de basisverzekering vergoed. Afhankelijk van het onderzoek kunnen de kosten wel geheel of gedeeltelijk onder het eigen risico vallen.
Gezondheidsraad komt met advies over 13-wekenecho
De resultaten van de IMITAS-studie worden meegenomen in de discussie over de toekomst van de 13-wekenecho in Nederland.
De Gezondheidsraad verwacht op 22 september 2026 een advies te publiceren over de 13-wekenecho. De raad onderzoekt op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport of de echo in de toekomst structureel vanuit de overheid moet worden aangeboden.
Dat advies betekent niet dat direct op 22 september definitief wordt besloten hoe de 13-wekenecho er in de toekomst uit gaat zien. Het vormt wel een belangrijke volgende stap in de besluitvorming.
Wat betekent dit voor zwangeren?
Voor zwangeren verandert er op dit moment niets. De 13-wekenecho blijft beschikbaar binnen het huidige programma en deelname is vrijwillig.
Het nieuwe onderzoek laat vooral zien dat de vroege echo twee kanten heeft. Voor een grote groep zwangeren kan een normale uitslag geruststelling bieden. Wordt er wel iets gezien, dan kan eerder vervolgonderzoek worden gestart. Tegelijkertijd kan een onduidelijke uitslag in deze vroege fase juist extra onzekerheid veroorzaken.
Tijdens een zwangerschap krijgen aanstaande ouders daarnaast met meer vormen van zorg te maken. Niet iedere behandeling of ondersteuning wordt op dezelfde manier vergoed. Het kan daarom verstandig zijn om op tijd te bekijken wat een zorgverzekering zwangerschap precies dekt en welke kosten mogelijk voor eigen rekening komen.
Dat geldt niet alleen voor medische onderzoeken tijdens de zwangerschap, maar ook voor de periode na de bevalling. Zo wordt kraamzorg vanuit de basisverzekering vergoed, maar geldt bij kraamzorg thuis wel een wettelijke eigen bijdrage. Wie wil weten welke aanvullende verzekeringen deze kosten geheel of gedeeltelijk vergoeden, kan de vergoeding kraamzorg vergelijken.
De uitkomsten van het nieuwe onderzoek veranderen de vergoeding van de 13-wekenecho voorlopig niet. Wel geven ze aanstaande ouders meer informatie over de voordelen én mogelijke onzekerheden van vroege prenatale screening.
Meer informatie
